კულტურის მინისტრი მიხეილ გიორგაძე აცხადებს, რომ თურქეთში მდებარე ქართული ისტორიული ძეგლების რეაბილიტაციასთან დაკავშირებით თურქეთის ხელისუფლებას პოლიტიკური მიდგომა აქვს, რასაც ქართული მხარე არ ეთანხმება. მისივე თქმით, რეაბილიტაციის პროცესში ქართველი სპეციალისტების ჩართვა კვლავ პრობლემად რჩება.

"მთელ კვირასთან" ინტერვიუში მინისტრი ასევე საყდრისის თემასაც შეეხო. მისი თქმით, ამ თემის გამწვავება მიზანმიმართულად ხდებოდა, ვინაიდან თავად ნიადაგი ამ ყველაფრისა საკმაოდ ნოყიერი იყო.

"მთელი კვირა" მინისტრს კულტურის სფეროში მიმდინარე საკითხებსა და სიახლეებზე ესაუბრა.

"მთელი კვირა": 24 თებერვალს კულტურის სამინისტრომ ხელი მოაწერა დოკუმენტს, რომლის მიხედვითაც საქართველო ოფიციალურად ევროკავშირის პროგრამას - "კრეატიულ ევროპას" მიუერთდა. რას მოიცავს ეს პროგრამა და რა სარგებელის მომტანია ეს კულტურის სფეროსთვის?

მიხეილ გიორგაძე: ეს გახლავთ კულტურისა და მედიის მხარდასაჭერი პროგრამა, რომელიც ევროკავშირის მიერ მისივე წევრი ქვეყნებისთვის შეიქმნა, ასევე, "აღმოსავლეთ პარტნიორობის" იმ ქვეყნებისთვის, რომლებიც თავის დროზე სხვადასხვა სახის საშინაო დავალებას ზედმიწევნით ასრულებდნენ

გარდა იმისა, რომ პოლიტიკურად ეს ძალიან მნიშვნელოვანია და კულტურის სფეროში ჩვენი ქვეყნის ევროკავშირთან დაახლოება ხდება, ჩვენ იმ კულტუროლოგიური პროცესების მონაწილენი ვხდებით, რომლებიც ევროპაში მიმდინარეობს. ამასთან, არა მხოლოდ თანამონაწილენი, არამედ პარტნიორები, რადგან ევროკავშირის წევრ ქვეყნებთან ერთობლივი პროექტების ლიდერები შეგვიძლია გავხდეთ.

როგორც ზემოთ აღვნიშნე, გარდა წმინდა პოლიტიკური თვალსაზრისისა, ამას კულტურისა და მედიის სფეროში მოღვაწე ადამიანებისთვის ძალიან კონკრეტული სარგებელი მოაქვს. უნდა ითქვას, რომ აქ საუბარი მასმედიაზე არ გახლავთ, აქ საუბარია აუდიოვიზუალურ მედიაზე. ეს ნიშნავს იმას, რომ სხვადასხვა სახის ორგანიზაციებს, გაერთიანებებს, შემოქმედებით კავშირებს, არასამთავრობო ორგანიზაციებს, სსიპ-ებსა და ააიპ-ებს შეუძლიათ კულტურისა და აუდიოვიზუალურ მედიაში შექმნან პროექტები და თანადაფინანსებისთვის, ზოგიერთ შემთხვევაში კი სრული დაფინანსებისთვის ევროკომისიას მიმართონ.

იმისათვის, რომ მონაწილეობა მიიღო და კვალიფიციური აპლიკანტი იყო, ერთ-ერთ ყველაზე მთავარი კრიტერიუმია გყავდეთ პარტნიორები ევროკავშირის წევრ ქვეყნებში ან იმ ქვეყნებში, რომლებიც ამ პროგრამასაა მიერთებული. აქ ძალიან მრავალფეროვანი მიმართულებებია, რომლებსაც კონკურსი ყოველწლიურად მოიცავს.

მინდა აღვნიშნო, რომ ამ ყველაფრის შესახებ ინფორმაციის მოძიება ჩვენს ოფიციალურ ვებგვერდსა და ევროკომისიის საიტზე დეტალურად შეიძლება.

ჩვენი როლი ამ შემთხევევაში იყო და არის ის, რომ საზოგადოებისთვის ეს პლატფორმა შეგვექმნა და ამხელა მასშტაბის პროგრამა ხელმისაწვდომი გაგვეხადა. უმრავლესობა კონკურსებისა შემოდგომაზე იწყება, აქ შესაძლებელია წინა წლების კონკურსებს გადავხედოთ, ვინაიდან მათი მიმართულება, ანუ თემატიკა არ იცვლება. შესაბამისად, ადამიანებს წინასწარ შეუძლიათ დაიწყონ ფიქრი და რაც ყველაზე მთავარია, ინფორმაციის გაგებისთანავე უნდა დაინტერესდნენ, არ დაიზარონ და ძალისხმევა არ დაიშურონ, რათა იმ მოთხოვნებსა და პირობებში კარგად გაერკვნენ, რასაც პროექტი გვთავაზობს.

მესმის, რომ საგრანტო პროგრამებზე საზოგადოების გარკვეული სკეპტიციზმი არსებობს, თუ როგორ მოხდება თანხის გადანაწილება და ჩატარდება კონკურსი, თუმცა, აქვე მინდა აღვნიშნო, რომ არანაირი საკვალიფიკაციო საბჭო საქართველოში არ არსებობს, ყველა ეს პროექტი პირდაპირ ევროკომისიაში იგზავნება. არანაირი ვალდებულება იმისა, რომ აპლიკანტებმა პროექტის შესახებ თუნდაც ინფორმაცია სამინისტროს მიაწოდონ, არ ეკისრებათ.

"მ.კ.": გასული წლიდან მოყოლებული სამინისტრო კულტურის ახალი სტრატეგიის შემუშავებაზე მუშაობს. რას გულისხმობს ეს პროცესი და საბოლოოდ როდის შედგება სამოქმედო გეგმის დოკუმენტი?

მ.გ.: კულტურის სამინისტრომ სტრატეგიაზე მუშაობა შარშან შემოდგომაზე დაიწყო, თუმცა, ახალ წლამდე 4 თვე დავუთმეთ მხოლოდ იმას, რომ თავად გაგვერკვია და წარმოგვედგინა მკაფიოდ, თუ რა გზა უნდა გავიაროთ, რათა ამ დოკუმენტის შექმნის პროცესი დაიწყოს. ამისთვის ჩვენ დახმარება ევროკავშირს ვთხოვეთ, თუმცა, ხაზს ვუსვამ, რომ არა შინაარსობრივ ნაწილში, არამედ ამ პროცესის გაცნობიერების ნაწილში.

პროცესი დაიძრა იმით, რომ შეხვედრები რეგიონებიდან დავიწყეთ, სადაც როგორც მინიმუმ 1000-ზე მეტმა ადამიანმა მიიღო მონაწილეობა. მოვისმინეთ მათი პრობლემები და ვიმსჯელეთ მათი გადაჭრის შესაძლო გზებზე. ყველა გზამკვლევი და ინფრომაცია ჩვენს ვებგვერდზეა განთავსებული, ჩვენი ამოცანაც ამ პროცესის გამჭვირვალობა და საჯაროობაა, რათა საზოგადოების ნდობა მაქსიმალური იყოს. ასევე მათი ჩართულობა, რაც საბოლო ჯამში უზრუნველყოფს იმას, რომ დოკუმენტი ყველასთვის მარტივად გასაგები იყოს.

თავად ამ დოკუმენტების გარდა, რომელთაგან ერთი გრძელვადიანია და 2025 წლამდე გაგრძელდება, ხოლო მეორე მიმდინარე სამოქმედო გეგმაა, მნიშვნელოვანია ჩვენი საზოგადოების ამ საკითხისადმი ცნობიერების ამაღლება. ცნობიერება იმასთან დაკავშირებით, თუ რამხელა მნიშვნელობა აქვს ჩვენი ქვეყნისთვის კულტურის განვითარებას. ვცდილობთ საზოგადოებას დავანახოთ, რომ გარდა ღირებულებისა და სულიერებისა, კულტურას ეკონომიკურ განვითარებაში ძალიან დიდი წვლილის შეტანა შეუძლია.

ნებისმიერი ქუჩაში გამვლელი რომ გააჩერო, სწორედ იმაზე ისაუბრებს, თუ რამდენად უნიკალური, ძველი და თვითმყოფადია ჩვენი ქვეყანა, თუმცა, ალბათ სხვაგვარ ფრაზებსაც მოისმენთ, როგორც ხელისუფლების, ისე საზოგადოების მხრიდან. მაგალითად: "რა დროს კულტურაა, როცა ქვეყანაში ამდენი პრობლემაა?" ჩემთვის ეს ნიშნავს იმას, რომ მათ ცნობიერებაში კულტურა მხოლოდ გართობას უდრის, ამ შემთხვევაში კი ზემოთ აღნიშნული ფრაზა გასაგებია.

საკითხის წარმოჩინება ისე, რომ ჯერ ადამიანებმა პირველადი მოთხოვნები დაიკმაყოფილონ და რაღაც ამაღლებულზე შემდეგ იფიქრონ, ვფიქრობ არასწორია. არა თეორიამ, არამედ პრაქტიკამ აჩვენა, რომ მსოფლიოში იმ სარგებელსა და კონკრეტულ ეკონომიკურ შემოსავალს, რომელიც პირველად საჭიროებებს უზრუნველყოფს, სწორედ კულტურა ქმნის. მაგალითად, დიდ ბრიტანეთში კულტურის სფერო უფრო მეტ შემოსავალს ქმნის, ვიდრე ეკონომიკური სექტორი. ეს შეიძლება დაუჯერებლადაც კი ჟღერდეს, მაგრამ ფაქტი სახეზეა.

"მ.კ.": როცა საზოგადოების ცნობიერების ამაღლების საკითხზე საუბრობთ, ჩნდება კითხვა - თავად ხელისუფლებას თუ აქვს კულტურის სფერო პრიორიტეტად შერჩეული? მითუმეტეს, რომ კულტურის სამინისტროს ბიუჯეტი სხვა უწყებისას მუდმივად მკვეთრად ჩამოუვარდება...

მ.გ.: ხელისუფლება - ესაა კონკრეტული ადამიანების ჯგუფი, რომლებიც ისევ და ისევ ჩვენი საზოგადოების მიერ არიან არჩეული. შესაბამისად, ის ვალდებულია საზოგადოების დაკვეთა შეასრულოს. როდესაც ხელისუფლების მხრიდან კულტურისადმი დამაკნინებელ დამოკიდებულებაზე ვსაუბრობთ, აქვე დავსვათ კითხვა - საზოგადოებისთვის არის ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტი კულტურა? ვფიქრობ, ეს ასე არაა. სწორედ იმის გამო, რომ კულტურის მნიშვნელობა, როლი სწორად არაა გააზრებული, საზოგადოების მხრიდან კულტურა ერთ-ერთი დაკვეთა ვერ იქნება.

როცა მთავარი აქცენტი ბიზნეს და ეკონომიკურ მხარეზე კეთდება, ისევ და ისევ შეგვიძლია ვთქვათ, რომ კულტურაც იძლევა სამუშაო ადგილების შექმნის შესაძლებლობას. უხეშად, მაგრამ კიდევ ერთხელ ხაზგასმით ვამბობ: ჯერ გავძღეთ და კულტურაზე მერე ვიფიქრებთ - სწორი მიდგომა არაა. ჩვენ სწორად ამ დამოკიდებულების შეცვლას ვცდილობთ. რაც მთავარია, ენთუზიაზმსა და დაინტერესებას ვხედავთ, მათ შორის ძალიან შემართებით არიან რეგიონებში.

"მ.კ.": საყდრისზე მინდა გკითხოთ. ამ თემაზე საზოგადოების გარკვეულ ნაწილში დღემდე ბევრი კითხვა რჩება - რატომ დაუშვა სამინისტრომ ძეგლის აფეთქება მაშინ, როცა ამ საკითხზე სწორედ მაშინ სასამართლო მიმდინარეობდა და რაც მთავარია, რატომ დადგა მაინცა და მაინც აფეთქების აუცილებლობა, როცა ობიექტი სრულად შესწავლილი არ იყო?

მ.გ.: სამართლებრივ მხარეზე საუბარი ბევრად უფრო მარტივად შეიძლება, ვინაიდან სასამართლოს კულტურის სამინისტროს გადაწყვეტილება ძეგლის სტატუსის მოხსნასთან დაკავშირებით არ გაუუქმებია. სასამართლომ თქვა, რომ ამ გადაწყვეტილების სისწორესა და კომპეტენციაში ვერ ჩაერეოდა, ვგულისხმობ ჩემი წინამორბედის მიერ ობიექტისთვის ძეგლის სტატუსის მოხსნას.

სასამართლოს გადაწყვეტილებით, სამინისტროს ამ საკითხზე თავიდან მსჯელობა დაევალა. ცხადია, აქ კანონის ფარგლებში მოქმედება იგულისხმება. როდესაც საქმე გადაწყვეტილებაზე მიდგა, დაკისრებული მოვალეობა ზედმიწევნითა და კანონის სრული დაცვით შევასრულეთ, შესაბამისად, სამართლებრივად აქ სადავო აღარაფერია.

რაც შეეხება შინაარსობრივ ნაწილს, რომელიც ყველაზე საინტერესოა - როცა მინისტრად დავინიშნე, ამ თემის ტემპერატურა უკვე პიკზე იყო მისული. მეც, როგორც რიგითი მოქალაქე და ამ ქვეყნის შვილი, ვუყურებდი ცხარე დისკუსიებსა და კამათს, თუმცა, როცა ამ საკითხში უფრო მეტად ჩავიხედე, აღმოვაჩინე, რომ კამათის ეს ფაზა უკვე კარგა ხანია ადეკვატურ ჩარჩოებს იყო აცდენილი. ეს ყველაფერი უკვე ერთმანეთის მიმართ ტალახის სროლაში, შეურაცხყოფის მიყენებასა და საკმაოდ მძიმე ბრალდებებში იყო გადასული. შექმნილ ისტერიაში კი რაიმე რაციონალური გადაწყვეტილების მიღება წარმოუდგენელი იყო.

პირდაპირ ვიტყვი, რომ ამაში ჩართული იყო ძალიან ბევრი პოლიტიკური ჯგუფის წარმომადგენელი, საზოგადოების სხვადასხვა ჯგუფები, უხეშად რომ ითქვას, ყველას, ვისაც არ დაეზარა, ეკრანზე გამოჩენა მოინდომა. ამ დროს მერწმუნეთ, რომ ძალიან ბევრი ადამიანი, რომელიც გულზე მუშტს ირტყამდა, ეთერს გარეთ პირადად ჩემთან სრულიად საპირისპიროს ამბობდა. თუმცა, ამასთანავე დარწმუნებული ვარ, რომ ძალიან ბევრ ადამიანს თავისი პოზიციის დღემდე გულწრფელად სჯერა.

"მ.კ.": პასუხი უფრო მკაფიო რომ იყოს, უფრო კონკრეტულად, რა ფაქტობრივი მასალა გქონდათ ხელთ, რის გამოც ამ გადაწყვეტილებამდე მიხვედით?

მ.გ.: პირველი, ესაა ემოციური ფონი. ეს ჩვენ ჩავაცხრეთ მაშინ, როცა მკვლევართა ჯგუფი, რომელიც ამ ობიექტზე წლების განმავლობაში მუშაობდა, ხელახლა მოვიწვიეთ და ვთხოვეთ არსებული ვითარების შეფასება. სწორედ მაშინ ყოველგვარი ტალახის სროლა შეწყდა და მხარეებმა კონსტრუქციული დიალოგი დაიწყეს.

ჩვენ მივეცით ამ ადამიანებს საშუალება, სადაც კვლევის საშუალება არსებობდა, ეს კვლევა ეწარმოებინათ. როცა მათ ანგარიში წარმოადგინეს, პროცედურულად აქ აუცილებელი იყო გეოლოგიური სამუშაოების წარმოებაც, რათა დაგვედგინა რამდენად უსაფრთხო იყო აქ მუშაობა. სწორედ მათ მიერ წარმოდგენილ ანგარიშებში ნათქვამია, რომ ეს ობიექტი რღვევას განიცდიდა და შელახული იყო როგორც ბუნებრივი გზით, ისე ადამიანის ჩარევით.

აქ საუბარია იმ კვლევებზე, რომლებიც გეოლოგებმა დადეს და სადაც ნათქვამი იყო, რომ პრაქტიკულად ობიექტის რღვევის პროცესი უკვე დაწყებული იყო და მისი გამაგრება სამუშაო ჯგუფისთვის ხიფათის შემცველი იყო.

"მ.კ.": თუმცა, ამ ანგარიშებით თუ ვიმსჯელებთ, აქ საუბარი იყო იმაზეც, რომ შესაძლოა სპეციალისტები გარკვეული მიზეზის გამო ტენდენციურნი ყოფილიყვნენ. ან როცა ძეგლის რღვევაზე საუბრობთ, საინტერესოა თუკი ასეთ მდგომარეობაში იყო, რატომ არ შეიძლებოდა მისი გამაგრება?

მ.გ.: ძალიან კარგად ესმოდა ყველას, რომ როცა ეს დასკვნა დაიდებოდა, ეს საზოგადოების მხრიდან გარკვეულ სკეპტიციზმს გამოიწვევდა.

გაჩნდებოდა კითხვა - ხომ არ ხდება ყველაფერი ისე, როგორც ერთ მხარეს ხელს აძლევს? თუმცა, აქაც გამოირიცხა ეჭვის საფუძველი, ვინაიდან ძალიან კვალიფიციური იტალიელი ექსპერტის კვლევაც იმავეს ამბობდა, რასაც ქართველი სპეციალისტები ამტკიცებდნენ.

თუკი იქ გამაგრებითი სამუშაობი ჩატარდებოდა, მაშინ უნდა მომხდარიყო ისეთი ჩარევა, რაც დაუშვებელი იყო. მარტივად აღსაქმელი რომ იყოს, იქ იმდენი ბეტონი უნდა ჩასხმულიყო, რომ ეს ობიექტი, თუკი ის მართლაც უნიკალური ოქროს მაღარო იყო, ავთენტურობას სრულიად დაკარგავდა. ყველა ზემოთ ჩამოთვლილი მიზეზების გათვალისწინებით შემიძლია გითხრათ, რომ ჩვენ ადეკვატური, ოპტიმალური და არგუმენტირებული გადაწყვეტილება მივიღეთ.

აქვე მინდა აღვნიშნო, ის სოციიალურ-ეკონომიკური პრობლემა, რომელიც იმ რეგიონში შეიქმნა, რაც საწარმოს გაჩერებამ გამოიწვია. ამ რეგიონის მოსახლეობის 80% კომპანიის მუშაობაზეა დამოკიდებული, ეს გახლავთ 3000 ოჯახის შემოსავალი, საარსებო წყარო და ა.შ. ამაზე აღარ გავაგრძელებ.

"მ.კ.": ტაო-კლარჯეთში მდებარე ქართული ძეგლების რეაბილიტაციის პროცესი რა ეტაპზეა და თუ მოხერხდება სამომავლოდ სამუშაოებში ქართველი სპეციალისტების ჩართვა?

მ.გ.: სულ ცოტა ხნის წინ თურქულ მხარესთან შეხვედრა შედგა, ადგილზე ქართული დელეგაცია ორჯერ იყო ჩასული. სამწუხაროდ ეს საკითხი ახლა მხოლოდ კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ნაწილს ეხება. თურქულ მხარეს აღნიშნულ თემასთან დაკავშირებით აქვს პოლიტიკური მიდგომა, კერძოდ კი ითხოვენ ძეგლების რეაბილიტაციის საკითხთან ერთად აზიზეის მეჩეთის თემა განიხილებოდეს, რაც დღის წესრიგში არ დგას. ჩვენ ვცდილობთ ავუხსნათ მათ, რომ მიუხედავად კუთვნილებისა და ადგილმდებარეობისა, ძეგლების გადარჩენაზე ერთად უნდა ვზრუნავდეთ, თუმცა, მიუხედავად ამისა, სამწუხაროდ ამ ეტაპზეც ძალიან რთული და მძიმე მოლაპარაკებების პროცესში ვართ.

"მ.კ.": კინოსტუდია "ქართული ფილმი" - ამ თემის ირგვლივ რეჟისორების შფოთვა ისევ არ ცხრება. რა ხდება რეალურად, რატომ ვერ მიაღწიეთ ამ ადამიანებთან შეთანხმებას?

მ.გ.: აქაც ემოციებზე და ეჭვებზე დაყრდნობილი ბრალდებები ისმის, რომელიც ადეკვატურობასთან არაფერ კავშირში არაა. ჩვენ გვაქვს მთავარი პრინციპები: პირველი - არავითარ შემთხვევაში კინოსტუდია არ გასხვისდება და არავითარი კორპუსისა თუ ჯაზ-კლუბის მშენებლობა იქ არ მოხდება, რომელიც თურმე ჩემი იდეა ყოფილა; მეორე - მოხდება მისი პროფილის ბოლომდე შენარჩუნება. არანაირი ადეკვატური საფუძველი ამ ეჭვებისა არ არსებობს.

რაც შეეხება მის მართვას, სახელმწიფოს აქვს ასეთი მიდგომა - ჩემთვის ასეთი გადაწყვეტილების მიღების ფორმა გახლავთ კონკურსი. ჩვენ ვეუბნებით რეჟისორებს, რომ კონკურსის პირობები თქვენთან ერთად იქნება შექმნილი, შესაბამისად, მათივე გადასაწყვეტი იქნება ვისი კონცეფცია იქნება უფრო მისაღები და რეალური.

საერთოდ არ ვერევით ამ გადაწყვეტილების მიღებაში, ვერ ვხვდები რაზე შფოთავენ, საკუთარ თავზე? ჩემი ამ ადამიანებისადმი ღრმა პატივისცემის მიუხედავად, მათი შფოთვა სრულიად გაურკვევლად მეჩვენება.

"მ.კ.": პოეტმა დავით მაღრაძემ 26 მაისისადმი მიძღვნილი ღონისძიების შემდეგ თქვენი მისამართით განცხადება გააკეთა და ღონისძიებას პროტესტის ნიშნად არ დაესწრო. თუ მოისმინეთ მისი შეფასება?

მ.გ.: მისი სიტყვების კომენტირებას არ ვაპირებ, რადგან მიმაჩნია, რომ ამის გამო გარკვეულ უხერხულობას ის თავად უნდა გრძნობდეს. შინაარსობრივად შემიძლია ვთქვა, რომ ეს ჩვეულებრივი საპროტოკოლო რეჟიმი იყო, რომელსაც მიმართავს პრემიერის ადმინისტრაცია, როდესაც შესაბამის სივრცეს ცდილობს რაოდენობა მიუსადაგოს და გარკვეული ადამიანები ამა თუ იმ ღონისძიებაზე მიიწვიოს. ამის იქით არაფერი საძებნელი და ქვეტექსტი ამაში არ იყო.