"დღევანდელი მდგომარეობით ("ოცნებას") პროპორციულ არჩევნებში პრობლემა არ აქვთ. ამიტომ არ მესმის, რისი ეშინით. ვფიქრობ, უბრალოდ არც დამსხდარან და შესაძლო ვარიანტები არც გაუანალიზებიათ, რადგან არ მგონია, მაჟორიტარული სისტემის გაუქმება მათთვის პოლიტიკურად წამგებიანი იყოს," - აცხადებს "რეზონანსთან" საუბრისას პოლიტოლოგი, ეკონომიკის ექსპერტი, ყოფილი პრემიერის ყოფილი მრჩეველი გია ხუხაშვილი და დასძენს, რომ პროპორციულ არჩევნებზე ზოგიერთი ისეთი ოპოზიციონერი საუბრობს, რომელიც "ნულია და ნულად დარჩება" და როგორი სისტემითაც არ უნდა ჩატარდეს არჩევნები, 1%-ს მაინც ვერ გადააჭარბებს.

მიუხედავად ამისა, მისი აზრით, მაჟორიტალური სისტემის გაუქმება და მთლიანად პროპორციულ სისტემაზე გადასვლა ჭკვიანური ნაბიჯი იქნებოდა, რისი გადადგმაც ხელისუფლებას გაურკვეველი მიზეზების გამო არ სურს.

ის საგარეო ურთიერთობის საკითხებსაც ეხება და ამბობს, რომ ვიზალიბერალიზაციის მნიშვნელობა არაა იმდენად დიდი, "როგორც ვიღაცეები ცდილობენ წარმოადგინონ." მისი თქმით, ევროკავშირთან სავიზო რეჟიმის გაუქმების საკითხი, ევროკავშირში გაწევრიანებისა თუ მაპ-ის მოპოვების თემების მსგავსად, გლობალური პოლიტიკის კონტექსტში წყდება და საქართველოს გარჯას ამ მხრივ ნაკლები მნიშვნელობა აქვს.

გია ხუხაშვილი: ის, რომ რეგიონებს პარლამენტში თავიანთი პერსონალური წარმომადგენელი ჰყავდეთ, თეორიულად ცუდი არაა, მაგრამ საქართველოში ამან ძალიან მახინჯი ფორმა შეიძინა. როგორც წესი, მაჟორიტარებს არანაირი იდეოლოგიური პლატფორმა და პოლიტიკური ხედვა არ გააჩნიათ და მხოლოდ ლოკალურ თემებზე არიან ორიენტირებულები. ეს კი პრობლემას ქმნის.

ამ რეალობაში, რა თქმა უნდა, პროპორციული არჩევნები ბევრად ლოგიკურია. იგი პოლიტიკურ კონკურენციას გააძლიერებს და გაააქტიურებს. როგორც ჩანს ხელისუფლებამ ეს არგუმენტები გაითვალისწინა და ცვლილებებზე თანახმაა, მაგრამ რატომღაც 2020 წლიდან. ვფიქრობ, რომ ეს ხელისუფლების მხრიდან ძალიან სუსტი სვლაა.

გამოდის, რომ ხელისუფლება ამბობს - ეს ინიციატივა სწორია და მე მზად ვარ საღი აზრი მივიღო, მაგრამ 4 წელი ჯერ კიდევ ცუდი ბიჭი ვიქნები და მერე გამოვსწორდებიო. ასე ლაპარაკი არ შეიძლება, ამას ჯობდა წინააღმდეგ წასულიყვნენ, ვიდრე ეთქვათ კარგია, მაგრამ 2020 წლიდანო. ეს არასერიოზულია.

"რეზონანსი": ხელისუფლება ამას საზოგადოებისა და საარჩევნო გარემოს არასათანადო მზაობით ხსნის. თქვენ რას ფიქრობთ ამ მოსაზრებაზე?

გ.ხ: რას ჰქვია საზოგადოება მზად არ არის? 2020 წლამდე საზოგადოებას მოამზადებენ? ეს არგუმენტი არაა. ნახევრად სიმართლის ლაპარაკზე ცუდი არაფერია. თქვან, რომ პრობლემა მოსახლეობასთან კი არ აქვთ, არამედ კოალიციაში, მაჟორიტარებთან და წმინდა პოლიტიკურ გადაწყვეტილებას ვერ იღებენ. მაჟორიტარები ამ ყველაფერს აპროტესტებენ და ეგაა მათი პრობლემა.

"რ": "ოცნებას" მანდატების დაკარგვის ეშინია?

გ.ხ: მანდატების დაკარგვაზე კი არა ხელისუფლების დაკარგვის შიშზეა საუბარი. თუმცა, მე ამ შიშს უსაფუძვლოს ვუწოდებდი, რადგან მათ დღევანდელი მდგომარეობით პროპორციულ არჩევნებში პრობლემა არ აქვთ. ამიტომ არ მესმის, რისი ეშინით. ვფიქრობ, უბრალოდ არც დამსხდარან და შესაძლო ვარიანტები არც გაუანალიზებიათ, რადგან არ მგონია, მაჟორიტარული სისტემის გაუქმება მათთვის პოლიტიკურად წამგებიანი იყოს.

მოკლედ რომ ვთქვათ, "ოცნება" პრინციპით - შიშს დიდი თვალები აქვს, მორიგ არასწორ ნაბიჯს დგამს, რასაც ოპოზიცია ძალიან კარგად იყენებს და მომავალშიც გამოიყენებს.

რეალურად, პროპორციულ არჩევნებზე ზოგიერთი ისეთი ოპოზიციონერი საუბრობს, თითქოს ეგ თუ შემოიღეს, კრამიტებს დაამტვრევს. ნულია და ნულად დარჩება, მაგრამ ამას პოლიტიკური კაპიტალის მოსაგროვებლად იყენებენ. ისეთი ხალხის ხმამაღალი განცხადებები, რომელთა რეიტინგიც ერთ პროცენტს არ აცილებია და არჩევნები როგორი წესითაც არ უნდა ჩატარდეს, მაინც რომ ვერ ასცილდება, ძალიან სასაცილოა.

თუმცა, ამ ყველაფერს რიტორიკისათვის კარგად იყენებენ და ხელისუფლებაც ხელს უწყობს. ვერ ვიგებ, რაში სჭირდება "ოცნებას" ეს ყველაფერი.

"რ": ანუ, თქვენი აზრით მომავალ არჩევნებში "ოცნებას" ხელისფლებაში მოსვლას საფრთხე არც პროპორციული სისტემით დაემუქრება?

გ.ხ: ვფიქრობ, რომ ამის საშიშროება არ არის. იმიტომ კი არა, რომ ხელისუფლება ავტორიტეტულია, სამწუხაროდ ხელისუფლების ავტორიტეტი საკმაოდ შელახულია, მაგრამ ოპოზიციის კიდევ უფრო შელახულია. მთლიანობაში, ელექტორატი პოლიტიკურ ელიტას დაშორებულია. რეალურად, გვაქვს სიტუაცია, როცა მოქმედ ხელისუფლებას არჩევნებში წარმატების მიღწევა ადმინისტრაციული რესურსითაც კი შეუძლია. ამიტომ არ მესმის თუ რატომ აკეთებს ამას.

ერთადერთი ახსნა ისაა, რომ არ უნდა დღევანდელ უმრავლესობაში უკმაყოფილება დაიწყოს და მისი დაშლის საფრთხე წარმოიშვას. ანუ, მათ მიმდინარე პრობლემები უფრო აწუხებთ, ვიდრე საარჩევნო პრობლემები. მუდმივად მიმდინარე პრობლემების გადაწყვეტით სახელმწიფოს აშენება კი შეუძლებელია. ამ მეთოდით ფონს ვერც ხელისუფლება გავა და ვერც ქვეყანას გაიყვანს.

"რ": უმრავლესობის დაშლა ახსენეთ, ამის საშიშროება დგას?

გ.ხ: მას შემდეგ, რაც "რესპუბლიკელების", ყველაზე ამბიციური ჯგუფის, მადა დაკმაყოფილდა, ეს პრობლემა დროებით გადალახულია. რაღაც ეტაპზე იყო იმის საშიშროება, რომ ისინი ხელისუფლებას დაშორებოდნენ, მაგრამ მას შემდეგ, რაც პორტფელები ჩააბარეს, ეს პრობლემა აღარ დგას. ყოველ შემთხვევაში, უმრავლესობა დღეს უფრო მყარია, ვიდრე ორი თვის წინ იყო, თუმცა ეს არაფრის გარანტია არაა.

"რ": თინა ხიდაშელმა ცოტა ხნის წინ საკმაოდ თამამი განაცხადი გააკეთა. თქვა, რომ ნატო-ს მომავალ სამიტზე საქართველო კონკრეტულ შედეგს - გაწევრიანების სამოქმედო გეგმას, მაპ-ს ელოდება. როგორ აფასებთ მის ხმაურიან განცხადებას და რამდენად შედეგიანი შეიძლება აღმოჩნდეს იგი?

გ.ხ: თინა ძალიან აქტიური ადამიანია და თამასას ყოველთვის მაღლა სწევს. კი ბატონო, ეს მისი პასუხისმგებლობის ზონაა, თუმცა ვფიქრობ, რომ ჩვენი და ნატო-ს ურთიერთობა თინა ხიდაშელზე, იარაკლი ალასანიაზე ან მინდია ჯანელიძეზე კი არაა დამოკიდებული, არამედ გლობალურ კონტექსტზე.

თინა მოუსვენარი ქალია და შეეცდება რაც შეიძლება ხმამაღალი განცხადებები აკეთოს. პოლიტიკურად კარგადაა მომზადებული და ეცდება მუდმივ მოქმედებაში იყოს. ვის მოსწონს ეს და ვის - არა, გემოვნების საკითხია.

"რ": თუმცა მაინც ყველაფერი საერთაშორისო პოლტიკაზეა დამოკიდებული და არა ჩვენს გარჯაზე?

გ.ხ: რა თქმა უნდა. დღეს გლობალური ურთიერთობის საკითხები რუსეთ-დასავლეთის დაპირისპირების ფონზე წყდება. არაა გამორიცხული, მათ შეთანხმება მოუწიოთ და ამ შეთანხმების ნაწილი საქართველოს არა ინტეგრაცია არამედ ამ საკითხის დიდი ხნის კონსერვაცია იყოს. ასე რომ, ზედმეტად ოპტიმისტებიც ნუ ვიქნებით.

"რ": იგივე შეიძლება ითქვას ვიზალიბერალიზაციასა და ჩვენი ევროკავშირში გაწევრიანების პერსპექტივაზეც?

გ.ხ: რა თქმა უნდა, ყველაფერი გლობალურ კონტექსტზეა დამოკიდებული. თუმცა ვიზალიბერალიზაცია და ევროკავშირი, ჩემი აზრით, უფრო დაბალი ხარისხის რისკის ზონაა და არ მგონია ეს რუსეთისათვის მაინცადამაინც პრინციპული საკითხი იყოს. ასე რომ, ამ კუთხით გაძრომის შანსი გვაქვს.

ისე კი, ვიზალიბერალიზაცია სერიოზულ საკითხად არ მიმაჩნია. ადამიანს ფული თუ აქვს, ვიზასაც აიღებს და ფული თუ არ აქვს, გინდა უვიზო რეჟიმი გვქონდეს, ევროპაში მაინც ვერ წავა. ვიზალიბერალიზაცია არც უფასოდ მოგზაურობას ნიშნავს და არც იქ მუშაობის უფლებას.

ასე რომ, ვიზალიბერალიზაციის მნიშვნელობა არაა იმდენად დიდი, როგორად წარმოდგენასაც ვიღაცეები ცდილობენ. რეალურად სისტემულ ცვლილებებს იგი არ იძლევა. მხოლოდ ის შედეგი აქვს, რომ ევროპაში მიმავალ ადამიანს ვიზის ჩასარტყმელად მისვლა აღარ დასჭირდება. ეს გარკვეული კომფორტია, მაგრამ იგი არ ღირს იმდენად, რომ ივერიის გაბრწყინების რანგში ავიყვანოთ.