"ჩემი აზრით, სტიქიის გამომწვევ მიზეზებთან დაკავშირებით ყველა საკითხი უნდა იყოს შესწავლილი. რაც მთავარია, ამ ყველაფერს პოლიტიკური კომპონენტი უნდა მოვაცილოთ. მოვუწოდებ ყველა ჟურნალისტს - დაანებონ თავი საკითხის პოლიტიზებას, ვაცადოთ ექსპერტებს დასკვნის დადება," - ამბობს "რეზონანსთან" საუბრისას არქიტექტორ-ურბანისტი ლადო ვარდოსანიძე და დასძენს, რომ ურბანული მენეჯმენტის თვალსაზრისით კონკრეტული შეფასება მხოლოდ ექსპერტთა დასკვნის შემდეგაა შესაძლებელი.

მისი აზრით, დედაქალაქში მდინარეთა სიმრავლის გამო, აუცილებელია წყლის მენეჯმენტისა და დაცვის გენერალური სქემის შემუშავება, რათა სამომავლოდ მსგავსი შედეგები თავიდან ავიცილოთ. ვარდოსანიძის თქმით, ობიექტურ მიზეზთა გამო, ასევე მნიშვნელოვანია, გმირთა მოედნის ესტაკადაზე მოძრაობა დროებით შეწყდეს, ვინაიდან აქ ჯერ კიდევ არსებობს გარკვეული საფრთხე.

13 ივნისის სტიქიასა და მის შესაძლო გამომწვევ მიზეზებზე "რეზონანსი" ლადო ვარდოსანიძეს ესაუბრა.

"რეზონანსი": შეიძლებოდა თუ არა 13 ივნისის ტრაგედიის თავიდან აცილება და რა პრევენციის მექანიზმები არსებობს ასეთ შემთხვევაში?

ლადო ვარდოსანიძე: ზოგადად ყველამ კარგად იცის, რომ სტიქიური უბედურება ყველგან ხდება და ეს უბედურება განვითარებულ ქვეყნებში ბევრად უფრო მასშტაბურიც ყოფილა, თუმცა სტიქიის თავსა და ბოლოში გარკვეული ქმედების საჭიროება ყოველთვის არსებობს. თავში ესაა პრევენცია და ბოლოს კი შერბილების ღონისძიება.

რაც შეეხება პრევენციას - ქალაქმშენებლობითი პერიოდის დროს ვერეს ხეობაში საკმაოდ ბვერი დარღვევა იქნა დაშვებული, კერძოდ კი დარღვეული იყო წყლის შესახებ კანონმდებლობა, რომელიც პირდაპირ ამბობს, რომ მდინარის კალაპოტიდან გარკვეულ მანძილზე არავითარი მშენებლობა არ შეიძლება.

ასევე მგონია, რომ მდინარე ვერეს ხეობის ზონის შეცვლა, ანუ მისი სარეკრეაციო ზონიდან სხვა ზონაში გადაყვანა, თავიდანვე არასწორი ნაბიჯი იყო. თვით ესტაკადის დაგეგმარებაც, ჩემი აზრით, სხვაგვარი უნდა ყოფილიყო, რითაც გარკვეულ მსხვერპლსა და ეკონომიკურ დანაკარგებს თავიდან ავიცილებდით. ყველაფერი ზემოჩათვლილის გათვალისწინებით, მსხვერპლი შესაძლოა უფრო ნაკლები ყოფილიყო, მაგრამ კიდევ ერთხელ ვიმეორებ, რომ სტიქიის თავიდან ბოლომდე პროგნოზირება ნაკლებად შესაძლებელია.

თეორიულად, ამ შემთხვევაში მხოლოდ გონივრული, წიგნიერი, გარემოს დაცვითი და ურბანული პოლიტიკით შეიძლებოდა მსხვერპლის შერბილება, თუმცა ეს ცხადია, ზოგადი მოსაზრებაა.

"რ": სპეციალისტებში გაჩნდა მოსაზრება, თითქოს მდინარე ვერეს გვირაბში მოქცევამ წყლის ნაკადის დაგუბება გამოიწვია, რამაც ასეთ სავალალო შედეგამდე მიგვიყვანა, თქვენ რას ფიქრობთ, რამდენად ახლოსაა ეს მოსაზრება რეალობასთან?

ლ.ვ: გვირაბებისა და ხიდების მშენებლობის პრაქტიკა ჯერ კიდევ საბჭოთა პერიოდიდან მოდის, რომელიც წყლის მაქსიმალურ ჭავლს, ანუ როგორც იტყვიან, წყლის ხარჯს საერთოდ არ ითვალისწინებდა. რა თქმა უნდა, გვირაბში წყლის ჩაგდება აბსოლუტურად მიუღებელი რამაა, თუმცა აქ მეორე საკითხიცაა - ჩვენ არ ვიცით, იწმინდებოდა თუ არა ეს გვირაბი, ან ოდესმე გაწმენდილა თუ არა. რომ იტყვიან, რეალურად ურემი გადაბრუნდა და პრობლემა მერე დავინახეთ, მაგრამ ეს ტრაგიკული მოვლენა ერთგვარი ჭკუის სასწავლებელიც იქნება.

"რ": გარემოს დაცვის სამინისტრომ მდინარე ვერეს ადიდების გამომწვევ მიზეზებთან დაკავშირებით გარკვეული სქემა გამოაქვეყნა, სადაც ნათქვამია, რომ ვერეს მარჯვენა ფერდობზე, წყნეთი-ბეთანიის საავტომობილო გზაზე კლდე-ზვავური ტიპის მეწყრული პროცესები განვითარდა, რამაც ღვარცოფული ნაკადის წარმოქნა განაპირობა. ნაკადმა კი მდინარე ვერეს ხეობა დროებით ჩაკეტა, თქვენ რას ფიქრობთ ამ საკითხზე?

ლ.ვ: ამის თაობაზე სხვადასხვა მოსაზრებები არსებობს. ამ სქემაში საუბარია ძირითად მოძრავ ხაზზე, თუმცა გეოეკოლოგებისგან განსხვავებული აზრიც მოვისმინე - ისინი ამბობენ, რომ მეწყერმა შესაძლოა ნაკადის ჩამოტანას ხელი შეუწყო, მაგრამ ეს გადამწყვეტი და მთავარი მიზეზი არ ყოფილა. აქედან გამომდინარე, არ ავჩქარდები, რადგან ეს ჩემი მიმართულება არ გახლავთ. ზოგადად, ჩემი რეკომენდაციაცა და სურვილიცაა, რომ აუცილებლად შეიქმნას ექსპერტთა კომისია, რომელიც ასევე აუცილებლად უცხოელებით იქნება დაკომპლექტებული.

ამასთან, არავითარ შემთხვევაში ამ საკითხის პოლიტიზება არ შეიძლება. უფრო მეტიც, საერთოდ მორატორიუმი უნდა გამოცხადდეს პოლიტიკოსებისა და მათი პრესმდივნების გამოჩენაზე, ამ საკითხზე მხოლოდ ექსპერტებმა უნდა ისაუბრონ. საბედნიეროდ, მგონი, ჩვენი საზოგადოება უკვე მიდის აქეთკენ. საზოგადოება, რომელმაც ძალიან მწარე, მაგრამ ძალიან დიდი გაკვეთილი მივიღეთ, ესაა - ურბანული მართვა, საგანგებო სიტუაციებში ჩვენი მოქმედება და ყველაზე მთავარი, ჩვენი ახალგაზრდების ორგანიზების უნარი.

"რ": გამომდინარე მომხდარიდან, რამდენად უსაფრთხოა ახლა გმირთა მოედნის ესტაკადაზე მოძრაობა?

ლ.ვ: ამის გარანტიას ასე ზედაპირულად ვერავინ მოგვცემს. ცხადია, ამ კონსტრუქციის ნაწილი შესასწავლია, ვინაიდან მდინარე ვერე მიწის ქვეშ გადის და არავინ იცის, ურეცხავს თუ არა ის ესტაკადას საძირკველს. აქედან გამომდინარე, ვფიქრობ, რომ გმირთა მოედანზე გარკვეული მიმართულებებით მოძრაობა ცოტა ხნით მაინც უნდა შეიზღუდოს. ყოველ შემთხვევაში, იქამდე მაინც, ვიდრე მდინარე ვერე დაცხრება და მასში შესასწავლად შესვლა შესაძლებელი გახდება. საამისოდ სხვადასხვა მეთოდები არსებობს, ამიტომ აუცილებელია, აქ შესაბამისი საექსპერტო დასკვნა დაიდოს.

ყველგან ამას ვამბობ და კიდევ გავიმეორებ, რომ მდინარის ჭავლში მშენებლობა დაუშვებელია. ასეთი ბოლშევიკური მიდგომა, თითქოს ჩვენ ბუნებაზე ძლიერნი ვართ, დაუშვებელია. აგერ ვხედავთ, რომ ბუნება შურს იძიებს ჩვენზე, რადგან მას პატივისცემა და გაფრთხილება სჭირდება.

"რ": დედაქალაქის სხვა მდინარეებთანაც ხომ არ არის მსგავსი სახის საშიშროება?

ლ.ვ: ზოგადად, მდინარე ვერე მცირე მდინარედ ითვლება, რომლის მსგავსი თბილისში 50-ამდეა. მათი ნაწილი მილებშია ჩაგდებული, ზოგიც კი ნაგავსაყრელადაა ქცეული, ამიტომ ასეთი ტიპის საშიშრობა, რა თქმა უნდა, სხვაგანაც არსებობს. ვფიქრობ, ამის თავიდან ასაცილებლად მდინარეებისა და წყლის მენეჯმენტის გენერალური სქემა უნდა შემუშავდეს.

მდინარე ვერე არ არის ერთადერთი, რომელმაც თავს ეს უბედურება დაგვატეხა. ავიღოთ თუნდაც ის უსახელო მდინარე, ბაგებში რომ გამოვარდა, რამდენიმე წლის წინ წყალი ადიდდა ძეგვთა ხევში - აბანოთუბანში, მსგავსი შემთხვევა კრწანისშიც ორჯერ მოხდა, სადაც მსხვერპლიც იყო. მდინარე გლდანულა გამოვარდა და ხიდთან გზა ორად გაყო და ა.შ.

ამ ყველაფრის თავიდან ასაცილებლად აუცილებელია, მთელი ქალაქის მასშტაბით გენერალური დაცვის სქემა გაკეთდეს, რომელიც წინ უნდა უსწრებდეს მიწათსარგებლობის გენერალურ გეგმას. უფრო მეტიც, ახლა გამოცხადებული კონკურსი ამ სქემაზე უნდა აიგოს - აიკრძალოს მშენებლობები ასეთ ადგილებში და სამუდამოდ შევეშვათ სარეკრეაციო, მწვანე ზონებს, ამით ვერაფერს მოვიგებთ.