"ყველა ადამიანს, რომელთაც სხვადასხვა ქვეყანაში ვხვდები, უნდობლობის, ტკივილისა და წყენის განცდა აქვს, რომელიც შესაძლოა ხვალ გაუცხოებაში გადაიზარდოს," - ამბობს პარტია "საქართველოს გზის" ლიდერი სალომე ზურაბიშვილი.

საგარეო საქმეთა ყოფილი მინისტრი მიიჩნევს, რომ სახელმწიფოს ემიგრანტთა უფლებების დასაცავად და მათი პრობლემების გადასაჭრელად შექმნილი მკაფიო გეგმა არ გააჩნია. მისივე თქმით, დასაწყისისთვის მნიშვნელოვანია საკანონმდებლო ცვლილების მიღება, რომელიც ემიგრანტებს ორმაგი მოქალაქეობის მიღების შესაძლებლობას მისცემს.

ზურაბიშვილი აცხადებს, რომ ორმაგი მოქალაქეობის პრაქტიკა მსოფლიოს უმეტეს ქვეყანაში მიღებულია, ეს კი არც ქვეყნისთვის და არც თავად ემიგრანტისთვის პრობლემას არ ქმნის. იგი ამბობს, რომ მთავარი პრობლემა ამ პროცედურის გაჭიანურებაა, რაც ერთგვარად სახელმწიფო პოლიტიკის გამოხატულებად შეიძლება მივიჩნიოთ - თითქოს უცხოეთში მყოფი ქართველი ქვეყნის სრულუფლებიანი წევრი არ არის.

ემიგრანტთა პრობლემებსა და ქვეყნის შიდა პოლიტიკურ საკითხებზე "მთელი კვირა" სალომე ზურაბიშვილს ესაუბრა.

სალომე ზურაბიშვილი: სახელმწიფოს მიდგომა ორმაგი მოქალაქეობისა და ზოგადად უცხოეთში მყოფი მოქალაქის მიმართ გაგრძელებაა იმისა, რაც ამ ქვეყანაში პირველივე დღიდან არსებობდა. ეს გახლავთ ყველაფერი ის, რაც ჩვენი ძველი კონცეფციიდან მოდის. მაგალითად, ის, რომ თუკი ჩვენ საქართველოში დავიბადეთ, არ უნდა წავიდეთ, ხოლო თუკი წავალთ, ესე იგი მოღალატეები ვართ.

ამის გამო იყო, რომ ორმაგი მოქალაქეობის არქონა შემდგომ კონსტიტუციაშიც შევიდა, თუმცა, ეს უწინ მეტწილად ბევრი სახელმწიფოს ხედვა გახლდათ. დღეს კი სურათი შეიცვალა - პრაქტიკულად, დანარჩენ მსოფლიოში ორმაგი მოქალაქეობა მიღებულია.

ანუ, სახელმწიფოში არავის აინტერესებს შენ სხვა მოქალაქეობა გაგაჩნია თუ არა. მისთვის შენ ხარ ქვეშევრდომი და ეს მხოლოდ ამით შემოიფარგლება, სხვა დანარჩენს კი არ ეძებს.

ასეთ ქვეყნებში, თუკი პარალელურად სხვა ქვეყნის მოქალაქეობა გაგაჩნია, სახელმწიფო არც არაფერს გაკარგვინებს - არც საარჩევნო, არც ბინადრობის და არც სხვა დანარჩენ უფლებას. როდესაც სახელწიფო იღებს ინფორმაციას, რომ ორმაგი მოქალაქეობა გაქვს და ეს დამალული არცაა, მიდის სახელმწიფოთაშორისი შეთანხმებები კონკრეტულ საკითხებზე. ანუ, სად და რომელ ქვეყანაში იხდი შენს გადასახადებს, რის მიხდვით, რა კრიტერიუმები არსებობს საამისოდ, სად ცხოვრობთ მეტწილად და ა.შ.

მოკლედ, ამით იმის თქმა მინდა, რომ ეს პრაქტიკა დღევანდელ მსოფლიოში ძალიანაა გავრცელებული. ეს ყველაფერი ძალიან მოძრავია და ის, რომ ერთ პასპორტზე მეტი გაქვს, პრობლემად აღარ ითვლება.

"მთელი კვირა": როგორ ფიქრობთ, საქართველოში რა არის ამ პრობლემის უმთავრესი მიზეზი და როგორ შეაფასებდით აღნიშნული საკითხისადმი სახელმწიფოს მიდგომას?

ს.ზ.: ჩვენ ჯერ აქამდე ვერ მივედით, ვინაიდან ამ ყველაფერს ჯერ კიდევ ეჭვის თვალით ვუყურებთ, ეს პრობლემაა. პრობლემაა, რომ ორმაგი მოქალაქეობის აკრძალვას კონსტიტუციაში კვლავ ვტოვებთ. პრობლემაა, როცა ამ პროცედურას ვაჭიანურებთ, ჯერ ვაძლევთ პასპორტს და შემდეგ ისევ ვართმევთ. ეს ყველაფერი სახელმწიფოსგან გამოხატულებაა იმისა, რომ უცხოეთში მყოფი ქართველი მთლად ქართველი არაა, არ არის აღიარებული და აღქმული, როგორც ქვეყნის სრულუფლებიანი წევრი.

ჩვენ მათ შორიდან ვუყურებთ, თუმცა, მათგან რაღაცებს მაინც ველით. მაგალითად, გზავნილებს, რაც ბიუჯეტისთვის ძალიან კარგია, ამას მშვენივრად ვღებულობთ. მათი გამოყენება ზოგჯერ არჩევნების პერიოდში გვინდა, რადგან ხმები გვჭირდება, თუმცა დანარჩენ დროს გვავიწყდება, რომ არსებობენ. არც იმის უნარი გვაქვს, რომ ამ ადამიანების წარმატებები გამოვიყენოთ, რადგან მაინც შიშისა და ეჭვის ქვეშ ვართ.

მაგალითისთვის ბოლო ჩოგბურთის საერთაშორისო ჩემპიონატს გავიხსენებ, სადაც სამი ქართველი მონაწილეობდა - ერთი საქართველოს სახელით, ერთი ამერიკის, ერთი კი რუსეთის. მათგან რომ სამივეს ქართული პასპორტი ჰქონოდა, რაიმე დაგვაკლდებოდა?

მეორე მაგალითია ქეთი მელუა, რომელიც მსოფლიოში ძალიან ცნობილი მომღერალია. ის საქართველოში დაიბადა, საუბრობს ქართულად და თავს ქართველად მიიჩნევს. როცა საჭიროა, ქვეყანას ეხმარება. რატომ არ უნდა იყოს ის საქართველოს მოქალაქე? ჩვენ ამით რას ვკარგავთ?

მთელი პრობლემა სწორედ ესაა. ადამიანები, რომლებიც სხვა ქვეყნებში ცხოვრობენ, იქვე დარჩნენ და შესაძლოა ზოგ შემთხვევაში დაოჯახდნენ კიდეც, შვილები ეყოლათ. რამდენიმე წლის შემდეგ ისინი ფიქრობენ, რომ მათ ქართველად აღარ მიიჩნევენ, ვინაიდან არ აქვთ ქართული პასპორტი, არ სთხოვენ არჩევნებში მონაწილეობის მიღებას, არ სთავაზობენ უფრო აქტიურად იყვნენ ჩართული ქართულ სოციალურ ცხოვრებაში, მსოფლიო კი იმდენად აქტიურია, რომ ნელ-ნელა კავშირი ჩვენსა და მათ შორის საერთოდ იკარგება.

არა მხოლოდ მოქალაქეს, არამედ მის შვილებსაც და შვილიშვილებსაც ეს კავშირი ეკარგება, ჩვენ კი ამით მოსახლეობას ვკარგავთ. დღეს საქართველოში 3 მილიონ 600 ათასი ადამიანია, ხოლო მის გარეთ - ორ მილიონამდე, ისმის კითხვა - სად არის ჩვენი ინტერესი იმისა, რომ ეს ადამიანები შემოვიერთოთ?

ქვეყნის ინტერესი ამ ხალხის შემოერთება უნდა იყოს და ეს სწორედ ამ მოქალაქეობის ჯაჭვით უნდა მოხდეს. ეს არაფერი არ გვიჯდება, მხოლოდ მორალური ჯაჭვია, რომელიც გარკვეულ ვალდებულებებს გვაკისრებს ჩვენც და მათაც, თუმცა, ქმნის ერთიან კავშირს. საბოლოო ჯამში, ეს სულაც არ ნიშნავს იმას, რომ ემიგრანტები დღეს, ხვალ ან საერთოდ უნდა დაბრუნდნენ, მათთან კავშირისთვის ძალიან ბევრი ფორმა არსებობს, თუმცა, ჯერ უნდა მოვიფიქროთ გვინდა თუ არა, რომ ეს ადამიანები ჩვენი ნაწილი იყვნენ, განსხვავებული, მაგრამ ჩვენი.

ყველა ადამიანს, რომელთაც სხვადასხვა ქვეყანაში ვხვდები, უნდობლობის, ტკივილის, წყენის განცდა აქვს, რომელიც შესაძლოა ხვალ გაუცხოებაში გადაიზარდოს. რა პრობლემას შეგვიქმნის მივიღოთ ის საკანონმდებლო ცვლილება, რომელიც ამ პრობლემას გადაჭრის და ემიგრანტებს ქართულ პასპორტს დაუტოვებს, გაუგებარია.

"მ.კ.": რამდენიმე დღის წინ ამ საკითხზე პარლამენტის თავმჯდომარემ, დავით უსუფაშვილმაც ისაუბრა და თქვა, რომ მიგრაციულ საკითხს სახელმწიფოებრივი მზრუნველობა სჭირდება. მან ასევე აღნიშნა, რომ ის რეჟიმი, რამაც დღევანდლამდე მიგვიყვანა, კონსტიტუციითაა განსაზღვრული და გადახედვას საჭიროებს. შეხვედრაზე თქვენც ბრძანდებოდით. საინტერესოა, თუ გამოიხატა რაიმე მკაფიო სამოქმედო გეგმა?

ს.ზ.: შეხვედრაზე პარლამენტის თავმჯდომარემ თქვა, რომ აღქმა უნდა იყოს, რომ ეს პრობლემაა და რომ ეს აქამდე არ გავიაზრეთ. ისიც დაამატა, რომ დღეს არსებული პროცედურებით ამ საკითხის ასე მიშვება სწორი არ არის, ვინაიდან სიტუაცია ყოველდღე მძიმდება, რაღაც გასაკეთებელია, რომ ეს პრობლემა მოიხსნას, ეს იყო მისი დასკვნა.

როგორ უნდა გადაიჭრას ეს პრობლემა, ჯერ გადაწყვეტილი არ არის, ვინაიდან ეს პოლიტიკური ძალის მიერ გადასაწყვეტი საკითხია და არა საკუთარი სამინისტროების, რომლებიც თავიანთ ამპლუაში არიან. დღეს ჩვენ პოლიტიკური ნების არსებობა-არარსებობის წინაშე დავდექით ხელისუფლებაში და სხვა პოლიტიკურ ძალებში.

"მ.კ.": ქვეყნის შიდა პოლიტიკურ საკითხებზეც მინდა გკითხოთ. თქვენ საგარეო საქმეთა მინისტრი ბრძანდებოდით, იცით ამ მიმართულებით გადადგმული ნაბიჯები. საინტერესოა როგორ შეაფასებდით მმართველი გუნდის სამოქმედო გეგმას. როგორ ფიქრობთ, რამდენად სწორი გადაწყვეტილება იყო თამარ ბერუჩაშვილის ეკონომიკის ყოფილი მინისტრით, გიორგი კვირიკაშვილით ჩანაცვლება?

ს.ზ.: რა იყო თამარ ბერუჩაშვილის პოლიტიკა, არ ვიცი და კიდევ უფრო ნაკლებად ვიცი ერთი თვის წინ დანიშნული მინისტრის პოლიტიკა. ეს საკადრო პოლიტიკის ნაწილია, რომელზეც შეფასებას ვერ გავაკეთებ.

ბერუჩაშვილის შეცვლა მმართველი გუნდის გადაწყვეტილება იყო, რომელმაც რაღაც მიზეზების გამო ჩათვალა, რომ ასე იყო საჭირო. აქ საკითხი სხვანაირად დგას - ეს მთავრობა რომ ნორმალურად მოქმედებდეს, მინისტრები კი პარლამენტსა და მთავრობას თავის პრიორიტეტებს აცნობდნენ, მიზეზი შესაძლოა გაგვეგო.

ან თუნდაც პარლამენტი რომ მინისტრთა პრიორიტეტებს იხილავდეს, შემდეგ კი პრემიერი კონკრეტულ მიზეზებს ასახელებდეს, თუ რა არ მოეწონა კონკრეტულ მინისტრში, მაშინ ყველაფერი გასაგები იქნებოდა. მინისტრის პირდაპირი მოვალეობაა საკუთარი პრიორიტეტები წარმოადგინოს, რაც ჩვენ დავკარგეთ. ეს აღარ არსებობს იმ პოლიტიკურ სისტემაში, რომელიც დღეს მანკიერია, ამიტომ გარედან ასეთი გადაწყვეტილებების შეფასება ადვილი არაა.

"მ.კ.": ბოლო პერიოდში ბევრს საუბრობენ ქვეყანაში პრორუსული ძალის გააქტიურებასა და ამაში მთავრობის შესაძლო როლზე. თქვენ რას ფიქრობთ, რამდენად ახლოსაა ეს მოსაზრება რეალურ სურათთან?

ს.ზ.: ბევრი განცხადება გაკეთდა იმის თაობაზე, რომ ეს მთავრობა პროდასავლური არაა და მათ უფრო პრორუსული სწრაფვა აქვთ, რასაც მე ვერ ვხედავ. მესმის, რომ არსებობს ეჭვები - ვინ საიდან მოდის, სად ააწყო თავისი პირველი ბიზნესი და ა.შ. ეს ძალიან კარგია, ყურადღება აუცილებელია. ამ ყველაფერს თავადაც ძალიან ახლოდან ვაკვირდები, თუმცა, ვერ ვიტყოდი, რომ მმართველი გუნდის პრორუსულობის რაიმე კონკრეტული ნიშნები გამოიკვეთა.

წინა ხელისუფლების ძირითადი დამახასიათებელი ნიშანი პროდასავლური განცხადებები იყო, თუმცა, ამავდროულად ზოგიერთი მათი გადაწყვეტილება, მეტადრე ეკონომიკაში, ამასთან მთლად თანხვედრაში არ იყო. დღეს ამ კუთხით იგივე ვითარებაა - განცხადებებით კვლავ პროდასავლურები ვართ, აქვე ასოცირების ხელშეკრულებას ხელი მოეწერა, თუმცა დიდ ცვლილებებს ვერ ვხედავ. მიუხედავად ამისა, არც რუსეთთან სიახლოვეა თვალსაჩინო.

რაც შეეხება პრორუსულ ტენდენციებს, ის, რაც უკანასკნელ დღეებში მოხდა, პრორუსული ძალის კარიკატურა იყო. არ მჯერა, რომ გონიერი პრორუსი ამას ღიად აცხადებს და ამბობს, რომ ღობეთი შემოსაზღვრული რუსეთში გადავა. ეს იმდენად გროტესკულადაა წარმოდგენილი, რომ მისი ხელოვნურობა ნათელია.

ასეა გავრცელებული ქვეყნის გარეთაც - თითქოს საქართველოში პრორუსული ძალა იზრდება. ამას ძალიან უნდა ვუფრთხილდეთ. მედია სწორედ იმისთვის არსებობს, რომ საზოგადოების რეალური აზრი წარმოადგინოს.

არ ვამბობ, რომ ეს ბირთვი საერთოდ არ არსებობს, თუმცა ამასაც აქვს თავისი მიზეზი - წინა ხელისუფლების პერიოდში ამის გამოაშკარავება ნიშნავდა იმას, რომ აგენტი იყავი, ახლა კი ასეთი აზრის მქონე ადამიანები გამოდიან და ღიად აცხადებენ საკუთარ შეხედულებას. ეს ბირთვი დროში ჩარჩენილი ნაწილია, რომელსაც წარსულის ნოსტალგია აქვს, ახალგაზრდა თაობაში კი ასეთი სწაფვა არ შეიმჩნევა, ამიტომ სანამ რეალური საფრთხე არ შეიქმნება, მითების შექმნა საჭირო არაა.