"ისლამური სახელმწიფოს" პოზიციიდან, ჩვენ დღეს მათ ტერიტორიაზე ვცხოვრობთ" - ასე პასუხობს კონფლიქტოლოგი, ექსპერტი კავკასიის საკითხებში მამუკა არეშიძე კითხვას იმის შესახებ თუ რამდენად ემუქრება "აისისი" საქართველოს და ამბობს, რომ ამით ყველაფერი ნათქვამია.

თუმცა, მისივე თქმით, საქართველოს საფრთხე ამ ეტაპზე ემუქრება არა ტერორისტული აქტების სახით, არამედ იდეოლოგიური დამუშავებით, რომელიც მთელი ქვეყნის მასშტაბით აქტიურად მიმდინარეობს. აქედან ტერორისტულ აქტებამდე კი, მისი აზრით, ერთი ნაბიჯია.

ამ ყველაფერთან საბრძოლველად, არეშიძის თქმით, სახელმწიფო მოწოდების სიმაღლეზე ვერ დგას, რადგან არ აკონტროლებს სხვადასხვა სახის რელიგიურ სასწავლებელს, რომლებიც მთელი ქვეყნის მასშტაბით ფუნქციონირებენ და მოსწავლეებს რადიკალური იდეოლოგიით კვებავენ.

უსაფრთხოების დასაცავად ამ ეტაპისათვის გატარებულ ღნისძიებებს კი იგი არაზუსტად აფასებს.

მამუკა არეშიძე: რამდენადაც ვიცი, სიმკაცრე, პირველ რიგში, საზღვარზე გადამსვლელთა და აზიელთა მიმართა გამოვლინდა. ვფიქრობ, რომ ეს ზუსტი ქმედება არაა, რადგან ტერორისტები გეოგრაფიული ნიშნით არ იყოფიან. მოგეხსენებათ, პარიზში ტერაქტი ძირითადად ბელგიისა და საფრანგეთის მოქალაქეებმა მოაწყვეს. ამიტომ, ვფიქრობ, რომ კონკრეტულ ადამიანებზე, კონკრეტული ინფორმაციიდან გამომდინარე მუშაობაა საჭირო. ისე, რომ ჩვეულებრივი მოქალაქეების უფლებები არ შეიზღუდოს.

"რეზონანსი": თქვენი აზრით, რამდენად საჭიროა ისლამური ქვეყნების დაწესებულებების შემოწმება და ქუჩებში რეიდების ჩატარება?

მ.ა: არსებობს ოპერატიული მუშაობა, როცა რომელიღაც ობიექტს, ან ადამიანს ხელს შეგნებულად არ ჰკიდებ, რადგან ოპერატიული ინფორმაცია გაქვს და ამუშავებ. ისლამური ქვეყნების დაწესებულებებზე პირდაპირი თავდასხმა სწორი არ იქნება. ყველაფერი უნდა შემოწმდეს, დადგინდეს და მოქმედება ამის მერე უნდა დაიწყონ.

პირდაპირ გეტყვით, რომ ერთ-ერთი ასეთი დაწესებულების შესახებ ინფორმაცია მაქვს, თუმცა იქ რომ მივიდნენ და რეპრესიული ღონისძიება ჩაატარონ, ხელში სიცარიერლე შერჩებათ, რადგან ეს ობიექტი საქართველოს მოქალაქეზე, ეთნიკურ ქართველზეა გაფორმებული. რეალურად კი მას ახლო აღმოსავლეთიდან ჩამოსული ადამიანები აკონტროლებენ. ასე რომ, სიფრთხილე გვმართებს.

ამავდროულად, არსებობს ობიექტები, სადაც სიფრთხილის გარეშე შეიძლება პირდაპირი ღონისძიებების ჩატარება. მაგალითად საროსკიპო სახლები, რომლებშიც ძირითადად აზიური წარმოშობის ადამიანები მუშაობენ. ეს სახლები განსაკუთრებულად მრავლად აჭარაშია. როგორც წესი, აქ არა მხოლოდ აზიელი ქალებით ხდება უკანონო ვაჭრობა, არამედ კრიმინალიც ხშირია. სადაც კრიმინალია, ტერორიზმიც იქაა. ამ დაწესებულებებით საზოგადოებაც ძალიან შეწუხებულია.

ასე რომ, ეს ობიექტები ორ ჯგუფად შეიძლება დაიყოს - ისეთებად, რომელზეც იერიშის მიტანა პირდაპირ შეიძლება და ისეთებად, რომელზეც ოპერატიული ინფორმაციის მოპოვება და დამუშავებაა საჭირო.

"რ": ზოგადად, რამდენად შეიძლება ემუქრებოდეს საქართველოს ტერორიზმის საფრთხე და რამდენად შეიძლება ვყავდეთ "ისლამურ სახელმწიფოს" მიზანში ამოღებული?

მ.ა: "ისლამური სახელმწიფოს" პოზიციიდან, ჩვენ დღეს მათ ტერიტორიაზე ვცხოვრობთ. მათ დიდი ხანია დააარსეს კავკასიის ვილაიეთი, რომელშიც საქართველოც შედის. ტერორისტულ საფრთხეს რაც შეეხება, არ მგონია ამ დარტმის ქვეშ აღმოვჩნდეთ, რადგან ძირითადი დარტყმა იმ ქვეყნებისკენაა მიმართული, რომლებიც ისლამური ხალიფატის წინააღმდეგ სამხედრო ოპერაციაში მონაწილეობენ.

თუმცა, საქართველოს შემთხვევაში ისლამისტები სხვა მეთოდს იყენებენ - იდეოლოგიურ დამუშავებას. ტორორიზმი მხოლოდ ბომბის აფეთქებას არ ნიშნავს. იგი იდეოლოგიური მუშაობით სახელმწიფოს საფუძვლების შერყევასაც მოიაზრებს. ასე რომ, იდეოლოგიური ტერორის რეჟიმში ვიმყოფებით. სიცოცალური ქსელებით, სხვადასხვა ტიპის საქველმოქმედო თუ საგანმანათლებლო ორგანიზაციების მეშვეობით ისლამურ ხალიფატს საქართველოში იდეოლოგიური ფრონტი ფართოდ აქვს გაშლილი. იდეოლოგიური მუშაობიდან ტერორისტულ აქტამდე კი ერთი ნაბიჯია.

"რ": რომელ რეგიონებში მიდის თქვენს მიერ ნახსენები "იდეოლოგიური დამუშავება" განსაკუთრებით აქტიურად?

მ.ა: ეს ყველგანაა - იქაც, სადაც მუსლიმები ცხოვრობენ და იქაც, სადაც არ ცხოვრობენ. მაგალითად თბილისში, აჭარაში, ქვემო ქართლში, კახეთში და შიდა ქართლში ეს პროცესი განსაკუთრებით აქტიურია.

"რ": რას აკეთებს ამ ყველაფრის წინააღმდეგ სახელმწიფო და რამდენად აკონტროლებს სიტუაციას პანკისში? ცნობილია, რომ ამ რეგიონში ისლამისტებისა და განსაკუთრებით თარხან ბათირაშვილის პოპულარობა ძალიან მაღალია.

მ.ა: პანკისისაგან მტრის ხატი არ უნდა შევქმნათ. ეს ხატი 90-იანი წლების ბოლოს შეიქმნა და დღემდე გამოიყენება. ნუ დაგვავიწყდება, რომ პანკისის ხეობაში სულ 8 ათასი კაცი ცხოვრობს. სახელმწიფოს, რომელიც 8 ათას კაცს ვერ მოუვლის და უსაფრთხოებას ვერ უზრუნველყობს, არსებობაზე პრეტენზია არ უნდა ჰქონდეს. ასეთი სიტუაცია კი არც ჩვენს სახელმწიფოშია და არც პანკისის ხეობაში. პანკისში მოსახლეობის ერთი ნაწილი ვაჰაბიტებს თანაუგრძნობს და მათგან 60-70 ადამიანი სირიის ომში მონაწილეობს.

ვითარება ქვემო ქართლსა და აჭარაში ბევრად უფრო რთულია. ამ ადამიანთა რაოდენობისა და ინფორმაციის სიმწირის თავლსაზრისით, ეს რეგიონები ბევრად მძიმეა. რას უპირისპირებს ამ ყველაფერს სახელმწიფო, ეს დეტალურად, რასაკვირველია, არ ვიცი, თუმცა ვიცი, რომ გარკვეული ნაბიჯები იდგმება.

მაგალითად, სახელმწიფოს საყვედურობენ თუ რატომაა ამდენი ისლამისტური საიტი. ვინც ინტერნეტში ცოტათი მაინც ერკვევა, იცის, რომ გვერდის გახსნა პრობლემა არაა, მითუმეტეს სოციალურ ქსელებში. ვიცი, რომ სპეცსამსახურები ამ საიტებს ბლოკავენ, მაგრამ მაინც ძალიან ბევრი იხსნება.

არის რამდენიმე საიტი, რომლებიც არ დახურულა. მაგალითად, თავად ხალიფატის საიტი. იმედი მაქვს, ეს საიტი სწორედ იმიტომ არ იხურება, რომ მისი ოპერატიული დამუშავება მიმდინარეობს. არკვევენ, თუ როგორ ხდება მაუწყებლობა და ვინ დგას მის უკან. სხვა ქმედედებს რაც შეეხება, სამწუხაროდ ჩვენი სახელმწიფო და სპეცსამსახურები ბევრ რამეში ჯერ კიდევ ჩამორჩენილია.

"რ": კონკრეტულად რაში?

მ.ა: მაგალითად, განვიხილოთ საგანმანათლებლო ორგანიზაციები, რომლებიც ქვეყანაში მრავლადაა და მათი ნაწილი განათლების სამინისტროს არ ექვემდებარება. ასეთი რამის დაშვება არავითარ შემთხვევაში არ შეიძლება. ეს სასწავლებლები სერიოზული შესწავლის საგანი უნდა იყოს. სხვათაშორის, ასეთივე შეცდომა ევროპის ზოგიერთმა ქვეყანამაც დაუშვა და შედეგს ყველა ვხედავთ.

"რ": გულისხმობთ სხვადასხვა რელიგიურ სასწავლებელს, სადაც მოსწავლეებს რადიკალური იდეოლოგიით ზრდიან?

მ.ა: ამას ყველაზე ვერ ვიტყვი, მაგრამ საქართველოს მთელს ტერიტორიაზე არის საეჭვო საწავლებლები, რომლებიც არავინ იცის, რას ასწავლიან. ისინიც კი, რომლებიც ასეთი საქმიანობით არ არიან დაკავებულნი, განათების სამინისტროს მაინც უნდა ექვემდებარებოდეს. როგორც მუსულმანური, ისე ქრისტიანული სასწავლებლები.

"რ": ინფორმაციას გურჯისტანის ვილაიეთის დაარსების შესახებ დიდი აჟიოტაჟი მოჰყვა. ვახტანგ გომელაურმა ეს ცნობა უარყო, თუმცა საუბარი მაინც არ წყდება. რა იცით თქვენ ამის შესახებ?

მ.ა: მე ვიცი, რომ ეს ვილაიეთი ჯერ-ჯერობით არ დაარსებულა.

"რ": თუმცა იგეგმება?

მ.ა: კი, იგეგმება. ამის ინიციატორები ის ეთნიკური ქართველები არიან, რომლებიც სპარსეთის ყურის ქვეყნების სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებლებში იმყოფებიან.

"რ": ფიქრობთ, რომ გურჯისტანის ვილაიეთის შექმნა აქედან წასული ჯიჰადისტების უკან დაბრუნების მიზეზი შეიძლება გახდეს მათი ადგილზე გააქტიურების მიზნით?

მ.ა: ვინ უნდა დააბრუნონ, 100- 120 კაცი? 100 კაცს ქვეყანამ ვერ უნდა მოუაროს? უბედურება ისაა, რომ ის ხალხი, რომელთაც ამ პროცესის გააქტიურება შეუძლიათ, ისედაც საქართველოში არიან. წასულები რომც დააბრუნონ, ეს არაა ის რაოდენობა, რომელთაც სამ მილიონნახევრიანი ქვეყნისათვის პრობლმის შექმნა შეუძლია. ისინი მხოლოდ იმ შეთხვევაში შექმნიან პრობლემას ,თუკი ადგილზე მყოფი გავლენის ჯგუფები აამუშავეს. გავლენის ჯგუფებს კი გასააქტიურებლად ბრძანება სჭირდება.

"რ": თქვენი აზრით, რამდენად ადეკვატურია ტერაქტებზე საფრანგეთის პუსუხი - რაქას დაბომბვა?

მ.ა: ჩემთვის ოლანდი სუსტი პოლიტიკური ფიგურაა. იგი არაა ადამიანი, რომელსაც სიტუაციის მართვა რკინის ხელით შეუძლია. ეჭვი მაქვს, რომ საფრანგეთის ხელისუფლება ცოტა ხანი "იფაფხურებს" და მერე გაახსენდება, რომ არსებობს ზოგიერთი ფსევდოევროპული ფასეულობა, რომელსაც თავის დროზე საფრანგეთის უშიშროების სისტემა შეეწირა.

მულტიკულტურალიზმის, ტოლერანტობისა და ადამიანთა უფლებების იმ გაგების ფართომასშტაბიანი დაცვა, რომელიც ევროპაში აქვთ, ქვეყნის უსაფრთხოებისათვის ხშირად საზიანო ხდება. ევროპული ქვეყნები, იშვიათი გამონაკლისების გარდა, ბალანსის დაცვას ვერ ახერხებენ. გამონაკლისში გერმანიას ვგულისხმობ.

დანარჩენები, და განსაკუთრებით საფრანგეთი, პირიქითაა. ამ ზოგადი პრინციპების დასაცავად მან ყველაფერი გააკეთა და ქვეყნის უსაფრთხოება უგულვებელჰყო. ეს ჩემთან საუბარში საფრანგეთის სპეცსამსახურების თანამშრომლებმაც დაადასტურეს. მითხრეს, რომ ხშირ შემთხვევაში პოლიტიკური ხელმძღვანელობა, ზემოთხსენებული პრინციპების გამო, მათ მუშაობას ზღუდავს. ფაქტია, რომ ყველაფერი ერთად არ გამოდის. ამიტომ ვფიქრობ, რომ ეს პროცესი არა მხოლოდ საფრანგეთში, არამედ ევროპის ბევრ ქვეყანაში გაგრძელდება.

"რ": რა პროცესებს გულისმობთ?

მ.ა: ვგულისხმობ არა მხოლოდ ტერორისტულ აქტებს - ეს ზედაპირია, არამედ მოსახლეობის იდეოლოგიურ დამუშავებასა და ინტეგრაციული პროცესის შეფერხებას. საფრანგეთში, ჰოლანდიაში, ბელგიაში ინტეგრაციის პროცესი დარღვეულია. 13 ნოემბრის ტერაქტში მონაწილე ახალგაზრდების ნაწილი საფრანგეთის მესამე, მეოთხე თაობის მოქალაქე იყო. ამითაც ჩანს, რომ ინტეგრაციის პროცესი პრაქტიკულად გაწყვეტილია. ამ ადამიანების უკან ხალხის უზარმაზარი არმია დგას, რომელიც მათ თანაუგრძნობს და რომლებიც, ამავდროულად, საფრანგეთის, ბელგიის, ან ჰოლანდიის მოქალაქეები არიან.

"რ": ანუ, ამ ადამიანებთან მიმართებაში უფრო "მკაცრი ხელის" საჭიროებას ხედავთ?

მ.ა: რასაკვირველია. პრიორიტეტი სახელმწიფოს უსაფრთხოება უნდა იყოს. ყველა ქმედება აქედან უნდა გამომდინარეობეს. თუმცა, ეს იმას არ ნიშნავს, რომ სპეცსამსახურებმა მინიჭებული უფლება ქვეყანაში ტერორის წამოსაწყებად და ავტორიტარული რეჟიმის დასამყარებლად უნდა გამოიყენონ. ბალანსის მონახვაა საჭირო საფრანგეთშიც და საქართველოშიც. მონდომების შემთხვევაში ეს შესაძლებელია.